Porady

W funduszu obligacji muszę zapłacić prowizję oraz opłatę za zarządzanie. Czy nie lepiej jest inwestowaś w obligacje bezpośrednio?

Zanim podejmiesz decyzję o wyborze jednej z tych dwóch form inwestycji, powinieneś nie tylko dokładnie określić czas i cel gromadzenia oszczędności, ale też umieć porównać obie formy. Występuje bowiem między nimi znacznie więcej różnic niż podobieństw, a tym samym Twą decyzję musi poprzedzać odpowiednie rozeznanie.
Najważniejsza różnica między obiema formami sprowadza się do sposobu, w jaki otrzymuje się zysk z inwestycji.

Obligacje - Twoim przyszłym zyskiem będzie różnie definiowana stopa odsetek, które emitent, czyli, skarb państwa wypłaci Ci po określonym czasie, np. po roku. Wybierając określony rodzaj obligacji, musisz samodzielnie podjąć bardzo trudną decyzję: Czy ulokować środki w obligacjach o stałej stopie odsetek, czy może w obligacjach, w których poziom odsetek będzie zależny od przyszłej inflacji?
W pierwszym wypadku wiesz dokładnie, jaką otrzymasz nominalną stopę zwrotu, ale niewiadomą pozostaje stopa realna. Przykładowo, jeżeli stopa odsetek jest określona jako 8% rocznie, a w okresie Twojej inwestycji (12 miesięcy) inflacja wyniesie 4%, to realna stopa zwrotu równa się 4% (przed opodatkowaniem). Gdyby zaś w tym okresie doszło do gwałtownego wzrostu inflacji (czego nie można absolutnie wykluczyć) i jej poziom wyniósłby 10%, wówczas realnie straciłbyś 2%, a po odjęciu podatku Twoja realna strata byłaby jeszcze większa. Pamiętaj przy tej okazji, że ryzyko, związane z takim rodzajem obligacji, a wynikające ze wzrostu inflacji, będzie tym większe, im dłuższy jest okres wykupu obligacji (mniejsze przy obligacji 1-rocznej, dużo większe przy obligacji 5-letniej). Natomiast zupełnie inaczej zachowują się obligacje, których stopa rentowności zależy bezpośrednio lub pośrednio od poziomu inflacji. Wtedy bowiem masz z góry określoną realną stopę Twojej inwestycji przy zmiennej stopie nominalnej.

Fundusz obligacji - Twój zysk jest pochodną stopy zwrotu (stopy odsetek lub dyskonta) od różnych rodzajów obligacji oraz bonów skarbowych, tworzących aktywa funduszu. W portfelu funduszu są oba omówione wyżej rodzaje obligacji i dlatego ryzyko Twej inwestycji (ryzyko nietrafienia w przyszły trend inflacyjny) jest mniejsze. Zadaniem zarządzającego funduszem jest bieżąca analiza sytuacji na rynku i taka ewentualna przebudowa portfela obligacji, aby w najlepszy sposób dopasować ten portfel do przewidywanej stopy inflacji. W zależności od umiejętności zarządzającego (niekiedy także od szczęścia) i od jego aktywności w przebudowywaniu portfela, możesz zyskać dodatkowe procenty (gdy zarządzający dobrze przewidzi trend inflacji) lub ponieść stratę (gdy zarządzający się pomyli).
Ponieważ umiejętności zarządzającego decydują o pokryciu lub niepokryciu dodatkowych kosztów zarządzania, jakie ponosisz w funduszu obligacji (koszt opłaty od aktywów), więc Twoja decyzja nie powinna sprowadzać się wyłącznie do wyboru między obligacjami a funduszem obligacji jako takim, lecz raczej do wyboru między obligacjami a określonym funduszem o określonych wynikach, zarządzanym przez określone TFI.

Gdy porównujesz obie inwestycje (obligacje i fundusz z uwzględnieniem opłaty od aktywów), to w obliczeniach ich opłacalności, musisz brać również pod uwagę:
- w odniesieniu do funduszu - opłatę od składki,
- w odniesieniu do obligacji - czas, w jakim Twoje odsetki nie pracują, i ewentualny koszt prowadzenia rachunku w biurze maklerskim.

Wyjaśnijmy, dlaczego i kiedy może mieć to znaczenie.
Opłata od składki ma duży wpływ przy krótkim horyzoncie czasowym inwestycji. Załóżmy, że w 12-miesięcznym okresie inwestowania wartość jednostki uczestnictwa funduszu obligacji, przy 2-procentowej opłacie manipulacyjnej, wzrośnie o 10%, a inwestycje w obligacje przyniosą mniej, bo tylko 9% odsetek; w tej sytuacji większy zysk osiągniesz z inwestycji w obligacje, gdyż po odjęciu opłaty manipulacyjnej, rentowność funduszu obligacji wyniesie w przybliżeniu tylko 8%. Ponieważ jednak taką opłatę płacisz tylko raz (opłata od wpłaty), to przy dłuższym horyzoncie czasowym jej znaczenie stopniowo maleje - w kolejnych dwóch latach przy tych samych wartościach stóp zwrotu (czyli 10% i 9%) rentowność inwestycji byłaby zbliżona w obu formach, przy dłuższym horyzoncie coraz większe korzyści odnosiłbyś już z wyboru funduszu obligacji.
Jak widzisz, podejmując decyzję, powinieneś uwzględnić planowany czas inwestowania. Co więcej, czynnik ten ma tym większe znaczenie, że obie formy inwestowania są zupełnie odmiennie opodatkowane. W wypadku obligacji podatek płacimy w momencie, gdy odsetki są stawiane do naszej dyspozycji, co ma miejsce nie zawsze dopiero w chwili wykupu obligacji - w obligacjach 3-letnich odsetki są nam wypłacane z częstotliwością trzymiesięczną. Przy każdym naliczeniu odsetek fiskus zabierze nam 20%. W związku z tym, jeśli horyzont czasowy Twych inwestycji jest odpowiednio długi (co najmniej kilkuletni), wielokrotnie będziesz musiał inwestować kwotę wypłacanych odsetek, reinwestowana zaś kwota odsetek zostanie pomniejszona o potrącony podatek.
Taka sama obligacja, ale nabywana poprzez uczestniczenie w funduszu obligacji, zostanie jednak opodatkowana zupełnie inaczej. Wszystkie naliczone i wypłacane odsetki są reinwestowane wewnątrz funduszu. Dzięki temu w całości zwiększają wartość inwestycji, a podatek jest naliczany tylko raz - dopiero przy wypłacie środków z funduszu (żądaniu odkupienia jednostek uczestnictwa z rachunku), np. po 10 latach. Oblicz jaki ma to wpływ na zysk z inwestycji.

Obniżenie rentowności Twojej inwestycji przy bezpośrednim inwestowaniu środków w obligacjach może wynikać także z innego powodu, choć również związanego z wypłatą odsetek. Chodzi mianowicie o okres między wypłatą odsetek a ponownym ich zainwestowaniem - im ten okres będzie dłuższy, tym niższą osiągniesz stopę zwrotu, bo Twoje pieniądze nie będą w tym czasie pracować. Tak więc mamy kolejny element do uwzględnienia przy porównywaniu stopy rentowności w obu omawianych formach. Przypomnę jeszcze, że odsetki w funduszu obligacji - naliczone od wszystkich obligacji znajdujących się w jego portfelu - będą reinwestowane w całości i to w tym samym dniu, w którym kwota tych odsetek wpłynie na rachunek funduszu.

Pamiętaj także o wygodzie inwestowania. Jest ona nieporównanie większa w funduszu obligacji i może mieć duże znaczenie dla Twojej decyzji. Z jednej strony, nie ma większego wpływu przy jednorazowym inwestowaniu dużej sumy na krótki okres, gdy nie planuje się dodatkowych dopłat i gdy obligacje wybranego rodzaju są akurat do nabycia w biurze maklerskim. Jednak z drugiej strony, zupełnie inaczej ocenia wygodę ktoś, kto określoną kwotę pieniędzy zamierza oszczędzać systematycznie. Dla takiego inwestora fundusz obligacji stanowi bardzo wygodną formę, bo w każdym momencie może on wnosić dowolne wpłaty (ponad wymagane minimum, nie większe jednak niż 100 zł). To nie wszystko. Czynnik "dostępności" nie dotyczy tylko wygody wpłat, ale i dostępu do środków, czyli wygody wypłat. Tu również fundusz obligacji ma wyraźną przewagę nad samymi obligacjami, choć nie dla każdego ta różnica ma jednakowe znaczenie. Najbardziej liczy się mianowicie wówczas gdy myślimy o systematycznym oszczędzaniu środków, traktowanych jako nasze zabezpieczenie finansowe, i gdy mimo potencjalnie długiego horyzontu czasowego, musimy zawsze zachowywać łatwy i szybki dostęp do pieniędzy.
W funduszu obligacji, w razie zaistnienia nagłej potrzeby, składamy dyspozycję wypłaty (najlepiej jest podpisać umowę o składaniu zleceń telefonicznych) i po kilku dniach (zwykle po 2-3) od złożenia żądania wypłaty nasze środki będą do naszej dyspozycji. Jeśli zaś chodzi o inwestycje w obligacje, o których myślimy jako o zabezpieczeniu finansowym, to niezbędne jest posiadanie rachunku w biurze maklerskim, by w razie nagłej potrzeby mieć możliwość sprzedaży obligacji na giełdzie. Przy ewentualnej ocenie tego czynnika ważne jest, czy już dysponujemy takim rachunkiem (prowadzonym z innych przyczyn, np. inwestujemy w akcjach), czy też będziemy musieli go otworzyć wyłącznie w celu uzyskania szybkiego dostępu do środków gromadzonych w obligacjach. W tym drugim wypadku koszt prowadzenia rachunku musimy włączyć do kalkulacji i odpowiednio obniżyć rentowność naszej inwestycji w obligacjach. Jednak nawet wtedy gdy taki rachunek już posiadamy, musimy uwzględnić i to, że nasza stopa rentowności pozostanie wielką niewiadomą. Możemy bowiem być zmuszeni do sprzedaży obligacji na giełdzie akurat w momencie, gdy ich kurs sprzedaży będzie dużo niższy niż ich wartość nominalna.

PODSUMUJMY
Przed podjęciem decyzji o formie inwestycji powinniśmy dokładnie określić:
- Jaki jest planowany horyzont czasowy inwestycji?
- W jakim celu gromadzimy oszczędności?
- Jak będziemy wpłacać środki: jednorazowo czy systematycznie?
Odpowiedź na te pytania i uwzględnienie opisanych wyżej różnic pozwala na podjęcie świadomej decyzji. I chociaż nie daje całkowitej gwarancji osiągnięcia wyższej stopy zwrotu, to daje pewność, że wybór formy inwestycji nie wynika z przypadku czy z naszego błędu, spowodowanego brakiem wiedzy.

Zapoznaj się dodatkowo
- fundusz obligacji
- bezpieczeństwo finansowe
Oblicz
- wpływ opłaty od składki
- wpływ opłaty od aktywów